Selectie van de juiste ademhalingsbescherming

Inleiding

Gedurende een normale werkdag worden vele werknemers tijdens hun werk blootgesteld aan een aantal gevaren.

Dit kunnen zijn:

Chemische gevaren –stof, rook, gassen and dampen
Biologische gevaren –pels van dieren en sporen van planten
Fysische gevaren –lawaai en straling

Onder de wetgeving met tot gezondheid en veiligheid zijn werkgevers wettelijk verplicht om hun werknemers te beschermen tegen deze gevaren.

Controle van gevaarlijke stoffen
Op basis van de het koninklijk besluit van 7 augustus 1995 mbt het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen, moeten gevaarlijke producten worden verwijderd van de werkvloer of vervangen worden door minder gevaarlijke stoffen.

Indien dat niet mogelijk is moeten er technische controlemethodes opgezet worden om de blootstelling te verminderen en te controleren bijvoorbeeld door de werkplaats totaal te isoleren of het gebruik van afzuigsystemen.

Ademhalingsbeschermingsmiddelen
Als na de bovengenoemde controlemaatregelen de bloostelling nog niet voldoende onder controle is, moeten ademhalingsbeschermingsmiddelen worden gebruikt worden bovenop de controlemaatregelen.

Indien er ademhalingsbeschermingsmiddelen worden ingevoerd is bovendien nodig om ook bijhorend programma op te zetten. (eventueel geïnspireerd op de Britse wetgeving (BS4275: 1997).

Zo’n programma moet volgende elementen bevatten:

Identificatie van het gevaar en evaluatie van het risico.
Opleiding en training moeten benadrukt en uitgevoerd.
Onderhouds-, schoonmaak- en bewaarprogramma’s moeten worden opgezet en routineus gevolgd (voor herbruikbare maskers).
Het hele programma moet regelmatig worden geëvalueerd en eventueel herzien.

Invoering van het programma.
Om een effectief programma voor ademhalingsbescherming in te voeren moeten volgende 4 stappen gevolgd worden:

1. Ken het gevaar
2. Begrijp de gezondheidsrisico’s van de contaminanten
3. Kies het juiste masker
4. Train de dragers in het gebruik en onderhoud van het masker

1. Ken het gevaar

Vooraleer een adembeschermingsmiddelen kan worden geselecteerd is het belangrijk om het gevaar waartegen men zich wil beschermen te kennen. Deze gevaren kunnen worden verdeeld worden in stof, nevels, rook, gassen en dampen.

Bijzondere aandacht moet worden besteed aan zuurstofgebrek en ook extreme temperaturen.

Geen enkel beschermingsmiddel is ideaal door al deze types gevaren. Bijvoorbeeld: maskers uitgerust met stoffilters beschermen niet tegen gas en dampen en gas- en dampfilters beschermen niet tegen stof.

Types gevaren voor de ademhaling
stof, rook, nevels worden vaak gegroepeerd als Deeltjes.

Stof
Ontstaat wanneer vaste materialen worden afgebroken in kleine deeltjes die in de lucht rondzweven vooraleer op de bodem te vallen. Stof kan ontstaat bij een aantal activiteiten waaronder: slijpen, boren, zandstralen, schuren, exploderen en malen

Rook
Ontstaat wanneer vaste materialen door grote hitte verdampen en daarna condenseren. Bijvoorbeeld wanneer metaalrook afkoelt en condenseert in uiterst kleine deeltjes (grootte: meestal minder dan 1 micron in diameter) Metaalrook kan voorkomen bij activiteiten zoals lassen, smelten en gieten van gesmolten metaal

Nevels worden gevormd door fijne vloeibare druppels, bijvoorbeeld tijdens het verfspuiten of reinigen onder hoge druk. Nevels ontstaan bijvoorbeeld bij

Verfspuiten
Aanbrengen van metaallaagjes bv een goud of zilverlaagje
Mengen en schoonmaakactiviteiten

Gassen
Substanties die erg gelijken op lucht omdat ze op dezelfde manier vermengen en zich vrij verspreiden in een ruimte. Een gas is een substantie die bij kamertemperatuur en druk noch vast noch vloeibaar is. Voorbeelden zijn: zuurstof, koolstofmonoxide, koolstofdioxide en helium.

Dampen
De gasvorm van materie die bij kamertemperatuur vloeistoffen of vaste stoffen zijn.

Dampen ontstaan wanneer een vloeistof of een vaste stof verdampt. Bijvoorbeeld: petroleum is een vloeistof die gemakkelijk verdampt en zo ontstaat petroleumdamp . Andere voorbeelden zijn verfverdunners en ontvetters

Zuurstofgebrek
Treed op wanneer het percentage zuurstof in de lucht daalt tot onder de 19,5% (3M definitie). Dit kan worden veroorzaakt door een chemische reactie, vuur, of wanneer andere chemische stoffen de plaats van zuurstof in de lucht innemen.

2.Begrijp de gezondheidsrisico’s van de contaminanten

Eens het contaminant waartegen men zich tegen wil beschermen is geïdentificeerd is het belangrijk te begrijpen wat het effect is van het product op uw lichaam. Deze informatie vormt een essentieel onderdeel van de training aan de gebruikers zodat ook zij kunnen begrijpen waarom ze het masker moeten dragen.

Deze informatie kan u vinden op de Material Safety Data Sheets (MSDS) die beschikbaar zijn bij de producent of verwerker van het product of eventueel in referentiewerken.

3. Kies het juiste masker

Ademhalingsbescherming bestaat er in verschillende vormen, ieder aangepast aan verschillende toepassingen. Hoewel de toepassingen van de verschillende types overlappen is geen enkel middel aangepast voor alle toepassingen. Er moet dus voldoende zorg besteed worden aan het begrijpen van de beperkingen van ieder masker vooraleer het te kiezen.

Het is belangrijk om het niveau van bescherming van het masker te kennen opdat men er zeker van kan zijn dat door het gebruik ervan een blootstellingsniveau onder de Belgische Grenswaard (BGW) zal worden bereikt. Daarom kan het noodzakelijk zijn om persoonlijke metingen uit te voeren om zo het persoonlijke blootstellingsniveau te kennen. Eens het niveau van ademhalingsbescherming is bepaald, moet voor iedere gebruiker het juiste masker worden geselecteerd vermits iedere werknemer verschillend is.

Met volgende aspecten moet worden rekening gehouden:

Grootte van het gelaat, vorm, gezichtskarakteristieken bijvoorbeeld: aangezichtsbeharing, brillen
Werkritme en werkomgeving
Draagtijd & tijd dat het masker niet wordt gedragen.
Medische conditie van de arbeiders
Zichtbaarheid
Communicatie
Mobiliteit
Evacuatie van zweet en warmte
Compabiliteit met andere vormen van PBM’s bijvoorbeeld ruimzichtbrillen, hoofdbescherming

4.Train de dragers in het gebruik en onderhoud van het masker

Eens het juiste masker op de juiste manier is gekozen voor het gevaar (of de gevaren) de toepassing en de drager, is het essentieel dat de drager wordt getraind in het op de juiste manier opzetten, het gebruik en het onderhoud van het masker (dit is wettelijk verplicht). De dragers moeten begrijpen wat de gevaren voor de gezondheid zijn van gevaarlijke stoffen in de lucht, de redenen waarom ze PBM’s moeten dragen (en de consequenties als ze dat niet doen) en waarom roken, drinken en eten verboden is waar gevaarlijke stoffen in de lucht aanwezig zijn.

Het is ook belangrijk om het opzetten van het masker te demonstreren en een afdichtingstest te doen (fit test).

De trainers moeten informatie verstrekken over de beperkingen van de maskers, uitleggen hoe en wanneer de filters moeten worden vervangen, en hoe het masker moet worden opgeborgen als het niet word gebruikt.

Door het volgen van een correct programma voor ademhalingsbescherming (4 stappenprogramma), het opvolgen van de aanbevelingen van de producenten en het gebruikmaken van helplijnen, kunnen preventieadviseurs er zeker van zijn de juiste, aangepaste PBM’s voor de werknemers tegen juiste prijs te kiezen.

Bovendien kunnen ze er zeker van zijn dat ze de arbeiders helpen bij het beschermen van hun gezondheid tegen toekomstige beschadigingen – en kunnen ze zichzelf beschermen tegen schadeclaims.